Test oddechowy na SIBO – jak się przygotować?
Test oddechowy na SIBO może dać wynik trudny do interpretacji, jeśli przygotowanie było nieprawidłowe. Antybiotyk kilka dni wcześniej, intensywny trening rano, fermentująca kolacja albo zbyt krótki post mogą zmienić stężenie wodoru i metanu w wydychanym powietrzu.
Dlatego przygotowanie do badania jest równie ważne jak samo wykonanie testu. Zasady nie są jednak identyczne we wszystkich laboratoriach, szczególnie w przypadku probiotyków, leków prokinetycznych i środków przeczyszczających. Instrukcja laboratorium wykonującego badanie ma pierwszeństwo, a leków nie należy odstawiać samodzielnie bez uzgodnienia z lekarzem.
Jeżeli dopiero zastanawiasz się, czy test ma sens, przeczytaj najpierw artykuł SIBO – przyczyny, objawy i diagnostyka.
Na czym polega test oddechowy na SIBO?
Wodorowo-metanowy test oddechowy polega na pomiarze gazów w wydychanym powietrzu po wypiciu określonego substratu – najczęściej glukozy albo laktulozy. Jeżeli bakterie lub metanogeny fermentują substrat w przewodzie pokarmowym, w wydychanym powietrzu mogą pojawić się zmiany stężenia wodoru i metanu.
Test jest nieinwazyjny, ale jego wynik zależy nie tylko od mikroorganizmów w jelicie. Wpływ mają także dieta dzień wcześniej, czas pasażu jelitowego, ostatnia antybiotykoterapia, preparaty przeczyszczające, palenie papierosów i aktywność fizyczna.
Antybiotyki – ile trzeba odczekać przed testem?
Zarówno europejski konsensus dotyczący testów oddechowych, jak i North American Consensus zalecają zwykle około 4 tygodni przerwy po zakończeniu antybiotykoterapii przed wykonaniem testu.
Antybiotyki zmieniają skład i aktywność mikrobioty jelitowej, dlatego wykonanie badania zbyt wcześnie może wpłynąć na ilość wytwarzanego wodoru i metanu.
Nie dotyczy to sytuacji, w których lekarz celowo zleca badanie w innym terminie. W takim przypadku należy trzymać się jego zaleceń.
Kolonoskopia i przygotowanie jelita – czy trzeba poczekać?
Tak. Preparaty stosowane do oczyszczania jelita przed kolonoskopią zmieniają środowisko jelitowe i mogą wpływać na wynik testu oddechowego.
Europejskie wytyczne zalecają co najmniej 2 tygodnie odstępu po oczyszczaniu jelita. Część nowszych zaleceń i laboratoriów stosuje dłuższy odstęp, nawet około 4 tygodni. Dlatego po niedawnej kolonoskopii najlepiej potwierdzić właściwy termin bezpośrednio w miejscu wykonywania testu.
Probiotyki, prokinetyki i leki przeczyszczające
To obszar, w którym instrukcje najczęściej się różnią.
North American Consensus sugeruje, jeśli pacjent dobrze to toleruje, odstawienie leków prokinetycznych i środków przeczyszczających na około tydzień. Nowsze zalecenia europejskie dopuszczają krótszy okres dla części preparatów. W przypadku probiotyków dane są mniej jednoznaczne i różne ośrodki zalecają przerwę od kilku dni do kilku tygodni.
Dlatego nie warto opierać się na przypadkowej instrukcji znalezionej w internecie. Jeżeli stosujesz probiotyk, lek regulujący motorykę jelit, preparat z magnezem działający przeczyszczająco albo inny środek na zaparcia, zapytaj laboratorium o dokładny czas przerwy.
Masz dodatni albo niejednoznaczny wynik testu i nie wiesz, co dalej?
Sam wynik testu nie powinien być podstawą do przypadkowego eliminowania kolejnych produktów. Warto zestawić go z objawami, historią leczenia i sposobem żywienia, a dopiero potem ustalić dalsze postępowanie.
Czy trzeba odstawić leki na refluks, np. inhibitory pompy protonowej?
Nie ma jednej zasady stosowanej przez wszystkie ośrodki. North American Consensus wskazuje, że rutynowe odstawianie inhibitorów pompy protonowej przed testem oddechowym nie jest konieczne.
Jednocześnie poszczególne laboratoria mogą mieć własne protokoły. Jeśli przyjmujesz omeprazol, pantoprazol lub inny lek zmniejszający wydzielanie kwasu żołądkowego, nie odstawiaj go samodzielnie – sprawdź instrukcję laboratorium i w razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem.
Co jeść dzień przed testem?
Celem diety dzień wcześniej jest ograniczenie fermentacji, która mogłaby podwyższyć wyjściowe stężenie wodoru i utrudnić interpretację wyniku.
Wytyczne europejskie zalecają przez co najmniej jeden dzień przed badaniem ograniczyć produkty bogate w słabo wchłaniane, fermentujące węglowodany i błonnik. Laboratoria często przekazują własną listę dozwolonych produktów – warto trzymać się właśnie jej.
Najczęściej dzień przed badaniem ogranicza się między innymi:
- produkty pełnoziarniste i dużą ilość błonnika,
- rośliny strączkowe,
- większość warzyw i owoców, jeśli tak wskazuje protokół laboratorium,
- produkty zawierające łatwo fermentujące cukry i poliole,
- alkohol,
- nietypowo obfite posiłki.
Nie chodzi jednak o rozpoczynanie diety low FODMAP na kilka dni przed testem. Przygotowanie przed badaniem to krótkotrwały protokół, którego celem jest obniżenie fermentacji w dniu poprzedzającym pomiar.
Jeśli interesuje Cię dieta stosowana przy objawach jelitowych, przeczytaj osobno Dieta low FODMAP krok po kroku – 3 etapy i zasady.
Ile godzin trzeba być na czczo?
Najczęściej zaleca się 8–12 godzin bez jedzenia przed testem. Europejskie wytyczne wskazują minimum 8 godzin, a North American Consensus zakres 8–12 godzin.
W tym czasie zwykle dozwolona jest niewielka ilość wody, ale dokładne zalecenia warto sprawdzić w instrukcji badania.
Czego nie robić rano przed testem?
- nie jedz śniadania,
- nie żuj gumy i nie ssij cukierków,
- nie pal papierosów ani e-papierosów,
- unikaj intensywnego treningu i dużego wysiłku,
- nie pij słodzonych napojów,
- nie przyjmuj preparatów, które laboratorium poleciło odstawić.
Palenie i aktywność fizyczna mogą wpływać na stężenie gazów w wydychanym powietrzu oraz na sposób oddychania podczas pobierania próbek.
A co z myciem zębów i płynem do płukania ust?
Bakterie w jamie ustnej również mogą wpływać na początkowy pomiar wodoru. Europejski konsensus zwraca uwagę na znaczenie higieny jamy ustnej przed pierwszą próbką, ale poszczególne ośrodki stosują różne rozwiązania.
Nie należy więc samodzielnie wprowadzać dodatkowych płynów antyseptycznych, jeśli laboratorium ich nie zaleca. Najbezpieczniej zastosować dokładnie procedurę podaną przez placówkę wykonującą test.
Czy podczas testu można chodzić, jeść albo pić?
Test trwa zwykle kilka godzin i w tym czasie należy ograniczyć aktywność fizyczną. Nie powinno się jeść, żuć gumy ani palić. Zasady dotyczące wody zależą od protokołu laboratorium.
Ważne jest również prawidłowe pobieranie próbek wydychanego powietrza zgodnie z instrukcją urządzenia lub personelu. Nieprawidłowe pobranie może rozcieńczyć próbkę i utrudnić ocenę wyniku.
Glukoza czy laktuloza – jaki test wybrać?
Do diagnostyki SIBO stosuje się zarówno glukozę, jak i laktulozę. Każdy z tych substratów ma swoje ograniczenia, a wybór zależy od sytuacji klinicznej i protokołu ośrodka.
Nie warto wybierać testu wyłącznie na podstawie informacji z forum lub ceny. Wynik powinien być interpretowany razem z objawami i prawdopodobieństwem choroby przed badaniem.
Czy test powinien mierzyć tylko wodór?
Współczesne testy często mierzą zarówno wodór, jak i metan. Ma to znaczenie szczególnie u osób z zaparciami, ponieważ nadmierna produkcja metanu jest wiązana z wolniejszym pasażem jelitowym i bywa określana jako intestinal methanogen overgrowth (IMO).
Jeżeli laboratorium mierzy wyłącznie wodór, warto przed badaniem zapytać, czy pomiar metanu jest dostępny i czy ma znaczenie w Twojej sytuacji.
Najczęstsze błędy przed testem oddechowym
- wykonanie testu zbyt szybko po antybiotyku,
- niedawna kolonoskopia z przygotowaniem jelita,
- nieprzestrzeganie diety dzień wcześniej,
- zbyt krótki post,
- żucie gumy lub ssanie cukierków rano,
- palenie przed badaniem,
- intensywny trening przed lub w trakcie testu,
- samodzielne odstawianie leków bez konsultacji,
- pominięcie informacji o lekach, probiotykach i preparatach na zaparcia.
Co zrobić z wynikiem testu?
Wynik testu powinien być oceniany razem z objawami i historią choroby. Sam dodatni test nie odpowiada jeszcze na pytanie, dlaczego problem się pojawił i co należy zmienić w diecie.
Przy objawach takich jak wzdęcia, ból brzucha, biegunki lub zaparcia trzeba również brać pod uwagę inne przyczyny. SIBO może współistnieć z IBS, zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego i innymi problemami gastroenterologicznymi.
Jeśli dominują objawy zespołu jelita drażliwego, zobacz także stronę dietetyk przy IBS – Zabrze, Jaworzno i online.
Masz wynik testu na SIBO i zastanawiasz się, co zmienić w diecie?
Na konsultacji możemy przeanalizować wynik, objawy, dotychczasowe leczenie i sposób jedzenia. Dzięki temu dieta nie opiera się na przypadkowych eliminacjach, tylko na problemie, który rzeczywiście wymaga korekty.
Pytania o przygotowanie do testu na SIBO
Ile po antybiotyku można zrobić test na SIBO?
Najczęściej zaleca się około 4 tygodni przerwy po zakończeniu antybiotykoterapii, chyba że lekarz zlecił badanie w innym terminie.
Czy przed testem trzeba odstawić probiotyk?
Zalecenia różnią się pomiędzy ośrodkami. Warto sprawdzić instrukcję konkretnego laboratorium, ponieważ proponowany czas przerwy może wynosić od kilku dni do kilku tygodni.
Czy przed testem można pić kawę?
Zwykle nie. W czasie postu przed badaniem standardowo dopuszcza się wodę zgodnie z instrukcją laboratorium.
Czy można zrobić trening rano przed testem?
Nie jest to dobry pomysł. Intensywną aktywność fizyczną należy ograniczyć przed badaniem i podczas pobierania próbek.
Czy trzeba być na czczo?
Tak. Najczęściej obowiązuje 8–12 godzin postu przed testem.
Autor: mgr Katarzyna Goździcka
Dietetyk kliniczny i psychodietetyk. Przyjmuje pacjentów od 2011 roku w Zabrzu, Jaworznie i online.


